Badania cytohormonalne

Hormony plciowe, wytwarzane cyklicznie przez organizm kobiety, zmieniaja cyklicznie ksztalt prawie wszystkich komórek nabłonkowych ustroju. Zmiany te dotycza glównie narządu rodnego, a do badań cytohormonalnych wykorzystywane sa zmiany zachodzace w nablonku pochwowym.

Obecnie, mimo ze mozna poziom hormonów plciowych i hormonów tropowych oznaczac we krwi metodami radioimmunologicznymi, to jednak cytodiagnostyka hormonalna jest nadal stosowana, jako wstepna ocena stanu hormonalnego. Choć juz nie tak szeroko, jak poprzednio. We współczesnych podręcznikach endokrynologii ginekologicznej cytodiagnostyka hormonalna nie jest pomijana; zostala zaszeregowana do wstępnych metod oceny hormonalnej.

Ocena cytohormonalna pozwala na skumulowana ocene hormonów na poziomie reakcji tkankowej, jak i równiez podanie informacji o poziomie hormonów w danej chwili w suwnicy krwi (bez uwzglednienia reakcji receptorowej).
Najczesciej, cykliczne badania cytohormonalne, wykorzystuje sie do oceny cyklu hormonalnego, a zwlaszcza we wstepnej diagnostyce niepłodnosci. Na podstawie wyników tego badania, mozna zastosować leczenie lub zlecic dalsze badania. Stosuje sie je takze do oceny nieprawidlowego miesiaczkowania, albo braku miesiaczkowania o charakterze pierwotnym lub wtórnym. Technika badania polega na ocenie minimum 5 rozmazów pochwowych wykonanych w okreslonych, ustalonych przez lekarza, dniach cyklu. Równolegle ocenia sie krystalizacje śluzu szyjkowego, jak równiez, wspólpracujac z pacjentka, wykonuje sie codzienny pomiar temperatury ciala. Korelacja tych trzech parametrów (badanie cytohormonalne, ocena śluzu oraz pomiar temperatury) pozwala na bardziej precyzyjną ocene cyklu; podanie terminu owulacji, ocene stanu drugiej fazy cyklu, lub stwierdzanie wstepnej przyczyny braku owulacji.

Badania cytohormonalne moga byc równiez korelowane z cyklicznie wykonywanym badaniem USG, w celu oceny cyklicznych zmian zachodzacych w jajnikach.
Obrazy obserwowane przez cytologa są obiektywizowane przez wprowadzenie szeregu indeksów, ulatwiajacych jednoznaczna ocene rozmazów.

W codziennej praktyce, badania cytohormonalne sa stosowane nie tylko w formie badan cyklicznych, lecz równiez moga sluzyć poszerzeniu oceny rutynowych preparatów cytologicznych w cytologii ginekologicznej. System Bethesda, jako nowy system oceny cytologii ginekologicznej, zobowiazuje do oceny zgodnosc obrazu cytohormonalnego rozmazu z dniem cylu (dniem pobrania rozmazu).
Równiez w najnowszej wersji systemu Bethesda 2001, mozemy informacje na temat anomalii stanu hormonalnego rozmazu umiescic w uwagach raportu cytologicznego.

Warto równiez wspomniec o znaczeniu badan cytohormonalnych we wczesnej diagnostyce menopauzy, oraz oceny zagrozenia wystepujacego we wczesnej ciazy.